Juist voor kinderen in kwetsbare situaties is ruimte om te spelen, te fantaseren en zichzelf te ontwikkelen ontzettend belangrijk. Dat kunst hierbij een belangrijk instrument kan zijn, ervaart stichting De Vrolijkheid al meer dan 25 jaar.
De Vrolijkheid zet zich specifiek in voor kinderen, tieners en jongeren in asielzoekerscentra. Jonge mensen hebben namelijk behoefte aan stabiliteit en veiligheid om gezond te kunnen ontwikkelen. De onvoorspelbaarheid van de asielprocedure, met veel onzekerheid, stress en verhuizingen, vormt een serieuze bedreiging voor deze ontwikkeling. De Vrolijkheid werd opgericht vanuit dit idee: jonge bewoners van azc's verdienen dezelfde kansen op een veilige omgeving met ruimte en mogelijkheden voor zelfexpressie als andere jonge mensen.
Waarom kunst werkt
Kunst vormt de kern van alle activiteiten van De Vrolijkheid. 'Kunst maken is niet zomaar een bezigheid', benadrukt Matea Šafar, artistiek directeur van De Vrolijkheid. 'Het opent deuren naar creatieve ontwikkeling, helpt gevoelens een plek te geven en laat nieuwe sociale en praktische vaardigheden bloeien.'
Met kunst zorgt De Vrolijkheid voor een positieve uitlaatklep voor jonge azc-bewoners. Via uiteenlopende kunstvormen als beeldende kunst, muziek, dans, theater en film krijgt hun creativiteit een podium. 'Er is geen taal nodig voor kunst, het verbindt kinderen en mensen uit verschillende culturen en met verschillende achtergronden', vult Tom Saal, zakelijk directeur van De Vrolijkheid, aan.
De Vrolijkheid werkt op azc’s en noodopvanglocaties door heel Nederland, in door het COA (Centraal Orgaan Asielopvang) ter beschikking gestelde ruimten. Deze Vrolijke Ruimtes, functioneren als vrijplaatsen voor creativiteit en het ontwikkelen van zelfvertrouwen en talent. In deze ruimtes kunnen kinderen en jongeren zorgeloos in aanraking komen met kunst en cultuur. Ze doen ervaringen op die hun leven lang van toegevoegde waarde zijn. De structurele aanwezigheid van een vaste groep kunstenaars en vrijwilligers zorgt daarbij voor een gevoel van veiligheid en betrouwbaarheid.
Bij De Vrolijkheid geloven we dat het creatieve vermogen van kinderen oneindig is, zolang ze het vertrouwen en de ruimte krijgen om hun fantasie de vrije loop te laten. Een goed voorbeeld hiervan is het werk op aanmeldcentrum Ter Apel, bij uitstek een ongeschikte plek voor kinderen. Tijdens het kunstproject Sprookjeswereld met Groningse kunstenaar Marieke Los kregen kinderen in azc Ter Apel deze zomer de kans om hun fantasiewereld tot leven te wekken.
Kinderen als kunstenaars
Voor dit project kozen kinderen uit tekeningen die zij in de eerste workshop maakten, elementen uit om na te maken tot een kleurrijk decor. Elke workshop gingen ze aan de slag met verschillende materialen en technieken zoals textiel, karton, papier, druktechnieken, collage, schilderen en vilten. Elk kind maakte tijdens de workshop iets kleins dat later onderdeel werd van het geheel. Zo is de kasteeltoren één grote collage van bedrukte lapjes stof, met daaroverheen weer nieuwe tekeningen. Ook de tovenaarscape is gemaakt van losse, met de hand gevilte lapjes, die door Marieke aan elkaar zijn genaaid. 'De kinderen vonden het fantastisch om te vilten. Eerst was het moeilijk voor hen om voor te stellen wat ze precies aan het maken waren. Maar zodra ze zagen hoe de zachte plukjes wol met water en zeepsop in een plak stof met hun eigen tekening veranderden waren ze niet meer te stoppen. Het was voor hen net toverkunst! Alle kinderen waren ontzettend trots, vooral toen ze een week later hun eigen werkjes op de cape konden terugvinden en aanwijzen.' - Marieke Los
Een blijvende impact
Op de laatste dag van het project stapten de kinderen in de sprookjeswereld waaraan ze zelf hadden meegewerkt. Liggend op een achtergrond, met accessoires en kostuums, poseerden ze voor de foto, die ze daarna uitgeprint mee kregen. Een foto waarop ze zichzelf kunnen zien als tovenaar, kikker of prinses, niet als vluchteling. 'De impact van een co-creatief maakproces en het moment waarop werk wordt gedeeld met een publiek, laat blijvende sporen na' legt Matea Šafar uit; 'het biedt een ervaring van gezien worden, van trots en eigenwaarde. Even draait het niet om een vluchtverhaal of politieke realiteit, maar om verbeelding, expressie en wie je bent hier en nu'.
De Vrolijkheid
De Vrolijkheid vindt dat ieder kind recht heeft op kunst, cultuur en het ontwikkelen van talent, ook in Nederlandse asielzoekerscentra (azc’s). De Vrolijkheid investeert hierom met wekelijkse kunstworkshops en kunstprojecten in de verhalen en veerkracht van kinderen, jongeren en hun ouders.
